Η διατροφική πυραμίδα είναι ένα σχήμα που χρησιμοποιείται πολλά χρόνια για να επικοινωνήσει με παραστατικό τρόπο τις συστάσεις σχετικά με την υγειινή διατροφή. Οι τροφές που θεωρούνται απαραίτητες και ωφέλιμες αποτελούν τη βάση της πυραμίδας, ώστε να συμμετέχουν σε μεγάλες ποσότητες στην καθημερινή μας διατροφή. Όσες τροφές συστήνεται να καταναλώνονται με μέτρο καταλαμβάνουν τη μέση της πυραμίδας, ενώ στην κορυφή συναντάμε όσες ομάδες τροφών πρέπει να περιοριστούν. Μέχρι πρόσφατα η διατροφική πυραμίδα είχε στη βάση φρούτα και λαχανικά, φυτικά έλαια και υδατάνθρακες ολικής αλέσεως – λίγο ψηλότερα φυτικές πρωτείνες, ψάρια και πουλερικά – στα στενά ανώτερα διαμερίσματα γαλακτοκομικά προιόντα και στην κορυφή, απομονωμένα και σαφώς περιορισμένα, τα κόκκινα κρέατα παρέα με τα επεξεργασμένα δημητριακά, τη ζάχαρη και το αλάτι. Οι πρόσφατες διατροφικές οδηγίες των Η.Π.Α.  ενσωμάτωσαν τη συσσωρευμένη εμπειρία σχετικών μελετών των προηγούμενων δεκαετιών, ανατρέποντας την υφιστάμενη πυραμίδα. Τα λαχανικά και, λιγότερο, τα φρούτα εξακολουθούν να συστήνονται ως σημαντικό κομμάτι της διατροφής, αλλά κοντά σε αυτά βρίσκονται πηγές πρωτεινών όπως το κρέας (με συμμπερίληψη του κόκκινου κρέατος) και τα γαλακτοκομικά με πλήρη λιπαρά. Συστήνεται λοιπόν κατανάλωση 3 μερίδων λαχανικών και 2 μερίδων φρούτων καθημερινά, με προτίμηση στα ολόκληρα φρούτα και όχι σε χυμούς με παράλληλη αύξηση της πρόσληψης πρωτεινών στο διπλάσιο σχεδόν από τις προηγούμενες οδηγίες. Παραμένει ωστόσο ο προηγούμενος περιορισμός (10%) στη συμμετοχή των κεκορεσμένων λιπαρών στο σύνολο των ημερήσιων θερμίδων. Το τελευταίο μας οδηγεί σε αυξημένη πρόσληψη πρωτεινών από ψάρια καθώς και φυτικών πρωτεινών. Ψάρια, όσπρια και ξηροί καρποί διατηρούν την περίοπτη θέση τους και στις τελευταίες διατροφικές οδηγίες.

Στη νέα πυραμίδα υποβαθμίζονται οι θερμιδογόνες αμυλούχες τροφές, ιδιαίτερα όσες έχουν υποστεί επεξεργασία, όπως το λευκό ψωμί και τα διάφορα παρασκευάσματα άρτου που βρίσκουμε στα σουπερμάρκετ. Προκρίνεται η κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως (δύο έως τέσσερις μερίδες ημερησίως). Γενικότερα το μήνυμα είναι αρνητικό για τις επεξεργασμένες τροφές, που καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος στα ράφια των σουπερμάρκετ. Οι τελευταίες ποινικοποιούνται κανονικότατα ως θερμιδογόνες, με συχνή προσθήκη ζάχαρης, αλλά και παρουσίας μεγάλων ποσοτήτων αλατιού καθώς και χημικών πρόσθετων.

Στροφή στο «πραγματικό φαγητό»

Το σημαντικότερο ίσως αποτύπωμα των νέων οδηγιών λοιπόν είναι η στροφή στο «πραγματικό φαγητό» («real food»). Ό,τι πιο φρέσκο και χωρίς επεξεργασία είναι και υγειινό, ένα εξαιρετικά αρνητικό μήνυμα για τις εταιρείες τροφίμων, που κατακλύζουν με υπερεπεξεργασμένα παρασκευάσματα τροφίμων τα αμερικανικά νοικοκυριά, όπως και τα σπίτια των πολιτών όλων των χωρών του δυτικού κόσμου. Ως αποτέλεσμα παύουν να προκρίνονται και τα «light» γαλακτοκομικά με μειωμένη περιεκτικότητα σε λιπαρά και προκρίνονται τρεις μερίδες ημερησίως από γαλακτοκομικά με πλήρη λιπαρά ως εξαιρετική πηγή πρωτεινών και βιταμινών. Το ερώτημα είναι πως συμβιβάζεται η αναβάθμιση του κόκκινου κρέατος και των γαλακτοκομικών με τη μειωμένη συνολική συμμετοχή των κεκορεσμένων λιπαρών στο σύνολο της καθημερινής διατροφής. Η τελευταία, όπως ήδη αναφέραμε, παραμένει περιορισμένη στο 10% των συνολικών θερμίδων σε καθημερινή βάση, όπως και στις προηγούμενες οδηγίες.

Το ελαιόλαδο εννοείται πως διατηρεί την περίοπτη θέση του, με το βούτυρο στη δεύτερη θέση, ενώ συστήνεται περιορισμένη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και αποφυγή αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών.

Μιά απαραίτητη και αργοπορημένη στροφή

Στην ανακοίνωση των νέων οδηγιών τον Ιανουάριο η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου προσπάθησε να αποδώσει τις αλλαγές σε κάποια δήθεν καινοτόμο δράση του Προέδρου των Η.Π.Α. – ο Θεός να μας φυλάει από τις «καινοτόμες» δράσεις του . Στην πραγματικότητα οι αλλαγές ήταν υπερώριμες και βασίζονται σε πολλές μελέτες, που ανέδειξαν τις αστοχίες των πρηγούμενων οδηγιών και της προτεινόμενης διατροφικής πυραμίδας. Σε μια από τις μεγαλύτερες σχετικές μελέτες, την PURE (Prospective Urban Rural Epidemiology), η οποία δημοσιεύθηκε πριν εννέα χρόνια σε ένα από τα εγκυρότερα ιατρικά περιοδικά η κατανάλωση κόκκινου κρέατος δεν είχε αρνητική επίδραση στη νόσηση από έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ τα γαλακτοκομικά με όλα τους τα λιπαρά είχαν ευνοική επίδραση. Η κατανάλωση δημητριακών δεν επηρέασε αρνητικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, αλλά αύξανε τη συνολική θνητότητα, ενώ η κατανάλωση κάθε είδους λιπαρών ουσιών (κεκορεσμένα, ακόρεστα, φυτικά ή ζωικά λιπαρά) δεν οδήγησε σε αύξηση των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό ήταν το εύρημα ευνοικής επίδρασης των κεκορεσμένων λιπαρών στην μακροζωία των συμμετεχόντων, χάρις στη μείωση της νόσησης από εγκεφαλικά επεισόδια!

Με δεδομένη την ήδη καταγραφείσα αμφισβήτηση των διατροφικών οδηγιών από προηγούμενες επιδημιολογικές μελέτες, τον πολύ μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων (πάνω από 130.000) και της μακρόχρονης καταγραφής (περισσότερο από 7 έτη) των συμμετεχόντων στη μελέτη PURE, καθώς και της εντυπωσιακής ανατροπής των προτάσεων της διατροφικής πυραμίδας, οι συγραφείς της μελέτης κατέληγαν στα συμπεράσματα τους στη σύσταση αλλαγής των υφιστάμενων διατροφικών οδηγιών ήδη από το 2017, που δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα τους. Άρα η αλλαγή της διατροφικής πυραμίδας και των συνακόλουθων οδηγιών μάλλον υπερώριμη θα πρέπει να θεωρηθεί παρά να εκλαμβάνεται ως «καινοτομία». Σε κάθε περίπτωση είναι ευπρόσδεκτη και ορθολογικοποιεί τις συστάσεις προς κάθε άνθρωπο που θέλει να υιοθετήσει υγειινά πρότυπα διατροφής, αφού διακατέχονται από την αίσθηση του μέτρου. Οι τελευταίες οδηγίες μπορούν να βοηθήσουν στην προαγωγή της υγείας σε συνδυασμό πάντοτε με την άσκηση, σε βαθμό και ένταση που θα καθορίζει η ηλικία μας.

Η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy, Rybelsus) και η τιρζεπατίδη (Munzaro, Zepbound) είναι σχετικά νέα φάρμακα, που έχουν εδραιώσει τη θέση τους στη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη και διεκδικούν κεντρικό ρόλο στην αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας. Πρόκειται για διαφορετικές ουσίες με παραπλήσια δράση, αφού αμφότερες συνδέονται σε υποδοχείς (τους GLP-1: Glucagon-Like 1 Peptide υποδοχείς), που υπάρχουν στο πάγκρεας, στον εγκέφαλο, στον πεπτικό σωλήνα και αλλού (νεφροί, καρδιά, πνεύμονες), ρυθμίζοντας τα επίπεδα της γλυκόζης και οδηγώντας σε απώλεια βάρους. Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης επιτυγχάνεται χάρις στη δράση τους στους υποδοχείς του παγκρέατος, διορθώνοντας την ανεπαρκή έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας, η οποία παρατηρείται σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ (την επίκτητη και συχνότερη μορφή διαβήτη). Η απώλεια βάρους οφείλεται κυρίως στην επίδραση τους στους υποδοχείς του πεπτικού συστήματος, όπου καθυστερούν την κένωση και προκαλούν αίσθημα πλήρωσης, και στους υποδοχείς του εγκεφάλου, όπου μειώνουν το αίσθημα της πείνας. Η τιρζεπατίδη έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από τη σεμαγλουτίδη, επειδή συνδέεται σε μια ακόμη κατηγορία υποδοχέων (τους GIP: Glucose-dependent Insulinotropic Polypeptide υποδοχείς) στο πάγκρεας και στον εγκέφαλο. …

Από την εμφάνιση της ζαχαρίνης, της πρώτης τεχνητής γλυκαντικής ουσίας (1879) και τις πολλές επόμενες να ακολουθούν (ασπαρτάμη, ακεσουλφάμη, σουκραλόζη, κυκλαμικό νάτριο, στέβια, νεοεσπεριδίνη και άλλες)  έχουν υπάρξει μελέτες που συσχετίζουν την κατανάλωση τους με αυξημένη επίπτωση σακχάρου, παχυσαρκίας και υψηλών τιμών λιπιδίων στο αίμα, χωρίς ποτέ να καταλήγουν σε αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα. Πρόσφατα δημιουργήθηκε θόρυβος από τη συσχέτιση της κατανάλωσης τεχνητών γλυκαντικών ουσιών με τη μεταβολή της χλωρίδας του εντέρου, κάτι που δυνητικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε καρκινογένεση, αλλά η σχετική μελέτη αφορούσε ποντικούς και δικαιολογημένα αμφισβητείται η αξία της όσον αφορά στον ανθρώπινο οργανισμό. H Υπηρεσία Φαρμάκων και Τροφίμων των Η.Π.Α. (Food & Drug Administration, FDA) πάντως δέχεται συχνά κριτική επειδή θεωρεί τις παραπάνω ουσίες ασφαλείς ακόμα και σε καθημερινή κατανάλωση σχετικά μεγάλων ποσοτήτων.

Τούτων δοθέντων είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα σχετική μελέτη που εχει δημοσιευθεί στο γνωστότερο ιατρικό περιοδικό των Βρεττανών παθολόγων (British Medical Journal), σύμφωνα με την οποία η υπερκατανάλωση τεχνητών γλυκαντικών ουσιών μπορεί να οδηγήσει σε εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια, ενοχοποιώντας ιδιαίτερα τρεις συχνά χρησιμοποιούμενες γλυκαντικές ουσίες: την ασπαρτάμη, την ακεσουλφάμη και τη σουκραλόζη.

Η σχετική δημοσίευση προκύπτει από μεγάλη σε αριθμό συμμετεχόντων και πολυετή σε διάρκεια έρευνα των διατροφικών συνηθειών στη Γαλλία, η οποία ξεκίνησε το 2009 και αφορά σε περισσότερους από 100.000 υγιείς Γάλλους πολίτες άνω των 18 ετών, που δέχθηκαν να συμμετέχουν εθελοντικώς, καταγράφοντας διαχρονικά τις διαιτητικές τους συνήθειες καθώς και στοιχεία σχετικά με την άσκηση και τον τρόπο ζωής τους. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν τα 42 έτη και το 80% είναι γυναίκες.

Στη διάρκεια της μελέτης οι συμμετέχοντες κατέγραφαν περιοδικά τροφές και ποτά, τα οποία και φωτογράφιζαν πριν τα καταναλώσουν! Η ημερήσια κατανάλωση γλυκαντικών ουσιών ήταν από τις βασικές αναφορές στα ερωτηματολόγια της μελέτης, λόγω της μακρόχρονης αντιπαράθεσης σχετικά με την βλαπτική ή όχι επίδραση τους. Περίπου τέσσερις στους δέκα συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, με μέση ποσότητα ημερήσιας κατανάλωσης τα 42,5 χιλιοστογραμμάρια. Όσοι κατανάλωναν πάνω από αυτήν την ποσότητα είχαν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο στη διάρκεια της μέχρι τούδε παρακολούθησης συγκριτικά με όσους δεν κατανάλωναν καθόλου γλυκαντικές ουσίες. Συγκεκριμένα παρατηρήθηκαν 346 επεισόδια (έμφραγμα ή εγκεφαλικό) ανά 100.000 άτομα με υψηλή κατανάλωση γλυκαντικών ουσιών συγκριτικά με 316 επεισόδια ανά 100.000 άτομα που δεν κατανάλωναν καθόλου σχετικές ουσίες για κάθε έτος παρακολούθησης. Μεγάλες ποσότητες καθημερινής κατανάλωσης ασπαρτάμης οδήγησαν σε περισσότερα εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ υψηλές ημερήσιες καταναλώσεις  ακεσουλφάμης (sweet one) και σουκραλόζης σε περισσότερα εμφράγματα. Διαφορές δεν υπήρξαν σε όσους κατανάλωναν ποσότητες μικρότερες των 42,5 χιλιοστογραμμαρίων ημερησίως.

Το γενικό συμπέρασμα των ερευνητών είναι πως οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες μπορούν να χρησιμοποιούνται άφοβα κατά περίσταση, αλλά η καθημερινή και κατ’ εξακολούθηση χρήση τους σε μεγάλες ποσότητες φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά την καρδιαγγειακή υγεία. Είναι δυστυχώς πιθανό να καταναλώνουμε συνθετικά γλυκαντικά εν αγνοία μας, αφού αυτά εμπεριέχονται πολύ συχνά σε κατεργασμένες τροφές, που μπορεί να αγοράσουμε στο super market. Αν τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης επιβεβαιωθούν και από επόμενες (συχνά βλέπουμε αντικρουόμενα συμπεράσματα σε έρευνες αυτού του τύπου παρακολούθησης) το “μέτρον άριστον” και στην κατανάλωση τεχνητών γλυκαντικών ουσιών θα αποδειχθεί σημαντική παράμετρος για τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας. Φτάνει βέβαια τυχόν μείωση της κατανάλωσής των τεχνητών γλυκαντικών ουσιών να μην συνοδεύεται από αύξηση της κατανάλωσης της κλασσικής ζάχαρης,  ενδεχόμενο που θα οδηγούσε σε πολλαπλάσια βλαπτικά αποτελέσματα.

Πολύ άσχημα νέα για τη διαλειμματική νηστεία από ανάλυση της επίπτωσης των διατροφικών συνηθειών στην υγεία περισσότερων από 20.000 ενηλίκων, η οποία βασίστηκε στα στοιχεία της National Health and Nutrition Examination Surveys (NHANES) των Η.Π.Α. κατά τα έτη 2003-2018, και παρουσιάστηκε πρόσφατα σε συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας.

Όσοι ακολουθούσαν την πλέον δημοφιλή διαλειμματική νηστεία (16/8 fasting) διπλασίασαν σχεδόν την πιθανότητα θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα (μία αύξηση κατά 91%), χωρίς να παρουσιάσουν οποιαδήποτε όφελος στις απώλειες από καρκίνο. Μάλιστα ασθενείς με καρκίνο που έτρωγαν για περισσότερο από 16 ώρες το εικοσιτετράωρο πέθαιναν λιγότερο συχνά από τη νόσο τους, ενώ ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα επίσης εμφάνισαν αυξημένο (κατά 70%) κίνδυνο απώλειας από έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο, ακολουθώντας τη διαλειμματική νηστεία. …

Η εξοικείωση των ηλικιωμένων με το “σερφάρισμα” μέσα από κινητό ή “τάμπλετ” φαίνεται πως έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην αποφυγή της άνοιας σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη σε ιατρικό περιοδικό (Journal of the American Geriatric Society). …

Έχει αποδειχθεί η αύξηση της στεφανιαίας νόσου και του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου από την έκθεση στο παθητικό κάπνισμα. Τελευταία δεδομένα αποδεικνύουν την αρνητική επίδραση της έκθεσης στον καπνό τρίτων και στα επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής.

Πρόκειται για μελέτη σε περισσότερους από 400.000 ενήλικες ηλικίας από 40 έως 69 ετών, που παρουσιάστηκε στο Συνέδριο Αρρυθμιολογίας της Ευρωπαικής Καρδιολογικής Εταιρείας. Περίπου ένας στους πέντε συμμετέχοντες είχαε εκτεθεί σε παθητικό κάπνισμα, κατά μέσο όρο για 2 περίπου ώρες εβδομαδιαίως, και εμφάνισε συχνότερα (κατά 6%) κολπική μαρμαρυγή. Η επίδραση ήταν εντονώτερη όσο η έκθεση αυξανόταν. Για συμμετέχοντες που έφταναν σε σχεδόν οκτώ ώρες έκθεσης η αύξηση ήταν μεγαλύτερη (11%).

Από την ανάλυση είχαν εξαιρεθεί καπνιστές και ασθενείς που είχαν ήδη βπαρουσιάσει κολπική μαρμαρυγή και χρησιμοποιήθηκαν στατιστικές μέθοδοι, που απέκλεισαν άλλους παράγοντες που επιδρούν στην εμφάνιση της αρρυθμίας, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Ακούμε συχνά για συνανθρώπους μας, που χάθηκαν ξαφνικά επειδή τους πρόδωσε η καρδιά τους. Πρόκειται πολύ συχνά για ανθρώπους που δεν γνώριζαν ότι πάσχουν από τη νόσο των αρτηριών της καρδιάς (στεφανιαία νόσος). …

Η κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί σε διαφορετικές ιατρικές μελέτες με τη μείωση της εμφάνισης σακχάρου (σακχαρώδη διαβήτη) σε υγιείς ενήλικες. Μία πρόσφατη έρευνα υποδεικνύει ως πιθανή αιτιολογία την ευεργετική επίδραση της κατανάλωσης καφέ σε δείκτες φλεγμονής, οι οποίοι συμβάλλουν στην εμφάνιση σακχάρου. …

Η αξία της άσκησης στην αποφυγή της άνοιας είναι το αντικείμενο σημαντικής έρευνας, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε ένα από τα εγκυρότερα ιατρικά περιοδικά (JAMA Neurology). Μελετήθηκε αναλυτικά η δραστηριότητα 78.000 ατόμων από 40 έως 79 ετών, χρησιμοποιώντας τα ειδικά «έξυπνα» ψηφιακά ρολόγια και συσχετίστηκε με την εμφάνιση άνοιας μετά από επτά έτη παρακολούθησης. Η βασική παράμετρος που αναλύθηκε ήταν τα ημερήσια βήματα (τα «steps», ένας συνήθης δείκτης που καταγράφουν τα «έξυπνα» ψηφιακά ρολόγια). Όπως σε όλες τις σχετικές μελέτες τα αποτελέσματα έλαβαν υπ’ όψιν πολλούς άλλους παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη άνοιας, αδρανοποιώντας τους στη στατιστική ανάλυση (φύλο, ηλικία, εθνικότητα, επίπεδο μόρφωσης, κοινωνικοοικονομική κατάσταση, διατροφικές συνήθειες, κάπνισμα, κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, χρήση φαρμακευτικών ουσιών, τυχόν διαταραχές ύπνου και τέλος ενδεχόμενη ύπαρξη καρδιαγγειακής νόσου).

Οι συμμετέχοντες που κατέγραφαν περισσότερα από 9.826 βήματα ημερησίως μείωσαν στο μισό την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας οποιασδήποτε αιτιολογίας. Ακόμα μεγαλύτερη μείωση της εμφάνισης άνοιας είχαν όσοι συμμετέχοντες κατέγραψαν λιγότερα βήματα (τουλάχιστον 6.315), αλλά με ρυθμό μεγαλύτερο των 40 βημάτων ανά λεπτό. Ο έντονος ρυθμός βαδίσματος καθώς και η συχνότερη καταγραφή διαστημάτων άσκησης ίσων ή μεγαλύτερων των 30 λεπτών ημερησίως είχαν τα βέλτιστα αποτελέσματα όσον αφορά στην αποτροπή της άνοιας. Οι ερευνητές καθόρισαν ως έντονο τον ρυθμό, όταν ήταν μεγαλύτερος των 110 βημάτων ανά λεπτό, το οποίο ισοδυναμεί με διάνυση 4,5 περίπου χιλιόμετρων την ώρα. Χαρακτηριστικό είναι πάντως πως ακόμα και συμμετέχοντες που κινούνταν λιγότερο, κάνοντας τουλάχιστον 3.800 βήματα ημερησίως μείωσαν κατά 25% την πιθανότητα ανάπτυξης άνοιας κατά τα έτη της παρακολούθησης συγκρινόμενοι με όσους δεν είχαν καθόλου σωματική δραστηριότητα.

Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν αντίστοιχες παρατηρήσεις μικρότερων μελετών,  αυτή τη φορά όμως σε μεγαλύτερο αριθμό ατόμων και με μακρύτερη χρονική διάρκεια παρακολούθησης. Εντύπωση μάλιστα προκαλεί η σημαντικότητα αυτών των ευρημάτων, παρόλο που η μελέτη συμπεριέλαβε και άτομα μικρότερης ηλικίας και άρα με μικρή σχετικά πιθανότητα εμφάνισης άνοιας κατά την επταετή παρακολούθηση. Τέλος, αξίζει να τονίσουμε ένα συμπέρασμα της μελέτης που συμβαδίζει με όσα ξέρουμε για την ευεργετική επίδραση της κίνησης στην υγεία της καρδιάς μας, πως ακόμα και η απλούστερη άσκηση,  όπως τα 3.800 βήματα ημερησίως, είναι ικανά να μεταβάλλουν σημαντικά το επίπεδο της υγείας μας όταν συγκρίνονται με την καθιστική ζωή. Αν πάψουμε να μιμούμαστε τους Κολοκοτρωναίους («καβάλα παν στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνάνε») χρησιμοποιώντας τα αυτοκίνητα μας και για τις μικρότερες αποστάσεις, θυμηθούμε πως έχουμε πόδια και τα χρησιμοποιούμε συχνά, μπορούμε να ζούμε καλύτερα και περισσότερο!

Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των Η.Π.Α. προχώρησε σε απόσυρση μεγάλων ποσοτήτων δαβιγατράνης 75 και 150 mg σε σχετική απόφαση της, λόγω ανίχνευσης μιας νιτροζαμίνης,  συγκεκριμένα N-nitroso-dabigatran (NDAB). …